Ngày 28/01/ Tân Tỵ - 20/02/2001

Trong kinh, Phật nói: “Thân người khó được, Phật pháp khó nghe”. Bây giờ chúng ta đã được thân người, biết rõ chánh tà, nhận được chân và giả thì phải cố gắng tu hành để thoát khổ.

Nhờ được sanh làm người nên chúng ta biết phân biệt rõ ràng, cái gì phải trái, thiện ác, tốt xấu... Cũng do được làm người mà có nhận thức, biết thân người mang nhiều đau khổ nên phát nguyện xuất gia, tìm đạo tu hành. Như chó, mèo v.v... thì không biết gì khác ngoài ăn ngủ và làm theo bản năng của nó mà thôi. Cho nên làm người quý hơn các loài vật là ở chỗ đó.

Được sanh ra làm người mà không biết tu, chỉ tạo tội thì khi chết bỏ thân người sẽ theo nghiệp làm thân các con vật, đó là đi xuống tiếp tục thọ khổ. Tệ hơn nữa là rơi vào địa ngục làm các loài ngạ quỷ, đau khổ biết chừng nào. Nếu hiện đời biết tạo phước thì khi trả hết nghiệp cũ sẽ được đi lên. Xuống rồi mà được lên trở lại làm người là rất lâu xa, nên nói thân người quý báu vô cùng, mất rồi rất khó kiếm.

Sở dĩ Phật nói thân người khó được, là để cho chúng ta thức tỉnh. Nếu đời này đã được thân người mà còn không biết tu, cứ sống theo thói quen ưa thích hưởng thụ dục lạc thế gian thì một đời chẳng được gì cả, chẳng những không lợi ích mà còn tạo tội gây thêm cảnh trầm luân nữa. Vì vậy, được thân người rồi đừng nên bỏ trôi, phải làm gì cho xứng đáng, cho cao thượng.

Thân người khó được là vậy, còn Phật pháp tại sao khó nghe? Thời bây giờ có đầy đủ kinh sách đọc không hết, băng giảng nghe không kịp, vậy khó ở chỗ nào? Câu nói Phật pháp khó nghe, mang đầy đủ ý nghĩa: Một là khó có duyên lành để được nghe pháp Phật, hai là dù được nghe cũng khó thâm nhập thấu suốt lời Phật dạy. Bởi vì Phật pháp chẳng những khó được nghe, mà nghe được cũng khó hiểu.

Ngày xưa, lúc Thầy ở chùa Phật Quang học kinh Lăng Nghiêm. Khuya thức dậy đọc lại bài đã học, Thầy khóc sướt mướt. Thầy nghĩ mấy mươi năm ở thế gian, mình chưa bao giờ được nghe những lời cao siêu, quý báu của Phật mà bây giờ được nghe, nên xúc động. Những người ở ngoài đời, cả ngày nghe tranh danh đoạt lợi, tình cảm dục lạc v.v... đủ thứ, mà không được nghe những điều cao siêu, quý báu của Phật. Nên biết, rất khó được nghe chân lý Phật tổ dạy.

Ngày nay nghe Phật pháp quá dễ, muốn nghe lúc nào cũng có, nghe hoài đến thuộc lòng. Đó là dễ nghe, nhưng hiểu được không phải dễ. Tại sao? Vì Phật pháp nói ngược lại tình đời. Như người đời, khi lớn lên nam nữ yêu thích ái mộ nhau, tìm đủ cách làm đẹp để cho đối tượng vui thích, vừa mắt. Đó là nuôi dưỡng tâm ái dục của trần gian, còn Phật pháp thì chỉ rõ ái dục là cội gốc của sanh tử luân hồi, thân này nhớp nhúa ô uế... Hoặc như khi mình chưa hiểu sâu Phật pháp, cứ nghĩ mơ ước trông đợi mau thành Phật. Đến khi học Phật pháp, nghe Phật nói những suy nghĩ mơ ước viển vông cũng sai, vì đều kẹt hai bên... Thế là hoàn toàn trái với hiểu biết thông thường, ngược lại thế gian thường tình, nên nghe pháp mà hiểu thấu được là rất khó.

Xét kỹ lại sẽ thấy mình có phúc, có duyên được làm người. Nhất là những vị tuổi còn trẻ mà thức tỉnh biết đi cầu đạo, đó là điều phi thường. Trong khi ở thế gian biết bao người, cả đời mãi lo cho cuộc sống có đủ cơm ăn áo mặc, lo giàu lo nghèo, lo cho gia đình tử tế... nên đâu biết gì là đạo. Người sớm thức tỉnh bước chân vào đạo, tức là đã có sự tích lũy từ thuở nào. Đây là điều đáng mừng cho mình, nhờ có chủng duyên lành nên thức tỉnh sớm. Nếu không có duyên lành thì mình cũng giống bao người khác, cứ thả trôi theo dòng đời, nhắm mắt buông xuôi trên đường sanh tử khổ đau, không biết gì về đạo thoát khổ. Một đời này thả trôi thì đời sau cũng chìm đắm, nhiều đời sau nữa cũng vậy, không có ngày quay đầu về lại cố hương.

Ngày nay, chúng ta sớm biết đạo nên đi ngược dòng đời. Đó là do có túc duyên sâu dày mới được như vậy. Do đó, toàn chúng cần phải cố gắng, sao cho duyên lành cũ thêm tăng trưởng. Mỗi đời ta có mặt ra đây, duyên lành sẽ thêm lớn, đừng để lui sụt. Vì vậy, Thầy mong tất cả nhớ, nay được cao siêu thì phải gìn giữ, đừng để hạt giống cũ bị hư mục, uổng cho chủng tử cao quý của mình.

Phát tâm xuất gia là một nguyện lớn, để cứu độ cho mình và tất cả chúng sanh, chứ không phải đi tu cho vui, hay là trốn nợ thế gian. Người xuất gia là đang làm một việc phi thường, vậy nên làm sao trong một đời mấy mươi năm tu hành xứng đáng, để không hổ thẹn với cha mẹ, thân thuộc và những người ngoài xã hội. Đó là trách nhiệm to lớn mà người tu phải luôn nhớ, đừng quên. Đời tu phải là một đời đáng quý, sống có lợi ích cho tất cả mọi người, chứ không phải tu cho riêng mình.

Muốn tu hành được lợi ích ở hiện tại và tương lai thì phải cố gắng học tập Phật pháp, nghe hiểu cho kỹ lời Phật tổ dạy trong các kinh luận. Nghe thật kỹ, thâm nhập thật sâu để ứng dụng tu. Càng tu thì càng có trí tuệ, đầy đủ đức hạnh để không hổ thẹn với mọi người. Như vậy mới là người tu cầu giải thoát sanh tử, cứu độ chúng sanh. Nếu càng tu mà bản ngã càng nặng, càng sanh ra nhiều tật xấu thì sự tu đó không ích lợi gì.

Phật tử cúng dường Tăng Ni từng bát cơm manh áo, lúc nào họ cũng trông đợi chúng ta tu tốt để cứu độ chúng sanh và làm lợi ích lâu dài cho đạo, chứ không phải cúng cho mình ăn chơi, vui đùa hưởng thụ. Vì vậy, tất cả trong chúng phải ý thức trách nhiệm của người tu là rất nặng nề, nên đừng lơ là. Nếu tu hay, tu đúng thì đời tu cao cả vô cùng. Tu không đúng, không tròn trách nhiệm thì tự mình chuốc khổ lâu dài. 

Cho nên Ni chúng phải nhận định cho chín chắn, đừng để mất thời giờ vô ích, đừng theo chuyện thị phi mà giết chết đời tu của mình.