Ngày 15/05/ Nhâm Ngọ - 23/06/2002

Hôm nay tôi nhắc nhở toàn chúng. Khi xưa, lúc còn ở trường Phật học tôi rất thích tu thiền, nên hỏi các vị lớn cách tu, được quý vị nhắc “tu thiền coi chừng điên”, vì vậy lúc tu thiền tôi rất dè dặt. Đến khi tu được, nắm vững vấn đề, không còn sợ điên nữa thì tôi bắt đầu dạy tu thiền.

Tôi có nghiên cứu về thiền thoại đầu, thấy phải đề khởi nghi tình. Nếu hành giả không khéo, đề khởi lâu dần bị căng đầu. Có mấy vị tu thoại đầu căng quá nên bị bệnh. Biết nguy hại như vậy, tôi không dạy tu thoại đầu mà chỉ dạy tu phản quan lại mình. Tu phản quan thì dùng trí quan sát, không trụ, không kềm đè, nên không căng đầu là điều thứ nhất. Thứ hai, tìm xem các tâm niệm từ đâu ra, khi tìm cũng không trụ trên đầu nên đầu không nóng, không bị căng, do đó không bị điên cuồng.

Tu như vậy, mỗi ngày vọng niệm giảm bao nhiêu thì tốt bấy nhiêu, không gây nguy hiểm cho người. Cho nên ai đến đây tu, phải tu đúng như sự chỉ dạy của tôi, không được làm khác. Toàn chúng phải ý thức được trách nhiệm việc tu của mình và của huynh đệ, giữ làm sao trên dưới một hướng đi. Để khi quý vị tiến hay lùi, tôi biết mà nhắc nhở. Nếu làm khác đi, quý vị tu bị trục trặc tôi cũng chịu thua, không làm sao sửa được.

Nói đến trách nhiệm hướng dẫn tu hành thì rất khó. Chúng ta giảng đạo, người ta hiểu bao nhiêu thì hiểu, không hiểu thì thôi, không hại gì hết. Còn dạy tu ở một thiền viện, trách nhiệm hết sức nặng nề. Bởi trách nhiệm nặng nề, nên tôi y cứ theo kinh luận giảng dạy, để huynh đệ ứng dụng tu cho đúng. Càng tu càng có lợi, không thể có hại, mới đúng với chánh pháp. Tu mà thành điên thì đó là trái với đạo giác ngộ, vì giác ngộ là sáng suốt, càng tu càng sáng. Nếu việc tu có trở ngại phải tự sửa ngay, hoặc trình bày cho người lớn biết để giúp đỡ, đừng tu sai lệch không tốt. Điều này quan trọng cả đời tu, không thể xem thường.

Mai kia chư Tăng chỉ dạy cho người khác tu cũng phải cẩn thận, đừng coi thường. Người trước chịu trách nhiệm hướng dẫn cho người sau. Tôi nghe nói trong chúng có nhiều vị hăng hái tu quá đến quên ngủ. Như vậy không được. Phải điều hòa việc tu của mình chừng mực, theo thời khóa thiền viện sắp xếp, bảo đảm không có chuyện lôi thôi. Tinh tấn quá mức mà sức khỏe không đủ sẽ sanh bệnh hoạn, đó cũng là chướng. 

Ngược lại, có những người lười trễ, giờ tu không chịu tu, giờ học cũng không chịu học. Các vị thủ liêu phải kiểm soát chúng, nếu giờ tu giờ học mà huynh đệ không chịu tu học thì phải nhắc. Bởi vì học là để sáng tỏ con đường tu, tu là thâm nhập được những điều mình đã học, hai cái không tách rời nhau được. Đừng nghĩ học là mất tu, thật ra học để sáng tỏ đường lối tu của mình, chứ không trở ngại gì. Chư Tổ thường nói kinh làm rõ thiền, thiền để thâm hiểu lý kinh, hai việc hỗ tương nhau.

Người có tu có học, khi cần dẫn chứng kinh sử, nương lời dạy của Phật tổ, chứng minh cho điều mình nói. Đường đi của chúng ta rõ ràng, không có gì mờ mịt. Đừng nghĩ chỉ tu không học, mai kia ra làm Phật sự, trong bụng có gì nói nấy. Người ta đem kinh sử hỏi xuất phát từ đâu, mình không biết thì không được. Vì thời này người học đạo tin kinh Phật, mình nói sai với kinh họ không chấp nhận. Vậy nên huynh đệ phải học kỹ kinh Phật, hiểu rõ lời thiền sư dạy, nói cho phù hợp không sai chạy người ta mới đủ lòng tin mà tu tập.

Mong tất cả đại chúng đừng xem thường việc học mà phải luôn cố gắng. Nên nhớ trong khi học, nếu chúng ta khéo ứng dụng tu thì sẽ càng vững vàng, sáng tỏ hơn đường lối hành thiền. Việc học không phải vô ích, cũng không trở ngại sự tu. Cố gắng học, cố gắng tu cho đều thì sau này Phật tử hỏi gì mình biết mà dạy, có đường hướng chủ trương đàng hoàng. 

Như tôi thấy các vị lớn ở Quảng Nam đa số tu theo hệ Chúc Thánh, dòng dõi Lâm Tế. Nói đến dòng thiền Chúc Thánh ở miền Trung, chúng ta cũng có liên quan. Theo lịch sử thiền phái Lâm Tế Chúc Thánh, Sư ông tôi là hòa thượng Khánh Anh nối pháp đời 40 dòng thiền Lâm Tế Chúc Thánh, thầy của tôi là hòa thượng Thiện Hoa nối pháp đời 41.

Bây giờ chúng ta tu theo thiền phái Trúc Lâm thì phải hiểu Tam Tổ tu như thế nào, nắm vững những bài kệ, lời dạy của quý ngài, đem ra giảng dạy người ta mới không nghi. Chịu khó nghiên cứu lời chư Tổ đã dạy, nghiền ngẫm cho thấu đáo mới thấy cái hay của quý ngài. Đó là việc cần thiết. Đường tu của mình còn dài, muốn được bền, có căn bản thì phải học. Học và nghiền ngẫm kỹ lời Phật tổ dạy, thấu đáo được nghĩa lý trong ấy thì sự tu hành nhẹ nhàng, không có gì khó khăn. Đó là lời khuyên của tôi, mong toàn chúng cố gắng.