Mục 7 là Mất trâu, chú mục đồng ngồi thảnh thơi một mình, trên không trung có mặt trăng hiện ra. Tu tới đây, vọng không còn thì chân cũng mất, vì do đối đãi giả lập danh tướng, nhưng còn trí giác xem chừng, nên mất trâu còn người.

Dẫn:

Pháp không hai pháp, trâu gọi là tâm. Dụ tên khác của thỏ bẫy, bày sai biệt của cá nôm. Như vàng ra khỏi nhoáng, tợ trăng không mây. Một đường quang sáng, ngoài kiếp Oai Âm.

Giảng:

Pháp không hai pháp, trâu gọi là tâm. Tâm thể chân thật không hình tướng, vượt ra ngoài đối đãi hai bên, nên nói là pháp không hai. Trâu chỉ cho Tâm hay gọi là Thiền.

Dụ tên khác của thỏ bẫy, bày sai biệt của cá nôm. Người bẫy thỏ làm cái bẫy để bắt thỏ, con thỏ và cái bẫy khác nhau. Khi làm cái bẫy gài thỏ thì gọi là bẫy thỏ, nhưng cái bẫy không có thỏ. Nghĩa là cái bẫy là cái bẫy, con thỏ là con thỏ. Như cái nôm dùng để bắt cá, gọi là nôm cá, sự thật thì cái nôm không phải là con cá. Cũng vậy, con trâu tượng trưng cho tâm thể, tâm không phải là con trâu. Mượn ngôn từ con trâu nói na ná cho người hiểu để nương theo đó mà tu tập. Người tu đến đây rồi:

Như vàng ra khỏi nhoáng, tợ trăng không mây. Vàng đã lọc rồi thì thuần là vàng, không còn có cát sạn lẫn lộn, cũng như trời trong không mây, mặt trăng sáng rỡ. Người tu đến đây, tâm thanh tịnh sáng suốt không bị vẩn đục bởi tình thức loạn tưởng, giống như vàng ròng hay mặt trăng sáng trong đêm không mây.

Một đường quang sáng, ngoài kiếp Oai Âm. Lúc bấy giờ chỉ còn một tâm thể thanh tịnh sáng suốt, không chút vọng tưởng xen tạp, nên xuyên suốt cả không gian và thời gian, đối với không gian thì thấy không có giới hạn, với thời gian thì thấy không có thuỷ không có chung. Tu tới đây, người ta hay lầm tưởng đã thành Phật, vì tâm rất thanh tịnh sáng suốt, không còn phải kìm giữ gì nữa.

Tụng:

(Kỵ ngưu dĩ đắc đáo gia san

Ngưu dã không hề nhân dã nhàn

Hồng nhật tam can du tác mộng

Tiên thằng không đốn thảo đường gian.)

Cưỡi trâu về thẳng đến gia san

Trâu đã không rồi người cũng nhàn

Mặt nhật ba sào vẫn say mộng

Dây roi dẹp bỏ bên cạnh sàng.

Giảng:

Kỵ ngưu dĩ đắc đáo gia san.

Kỵ ngưu là cưỡi trâu, dĩ đắc là đã được, đáo gia san là đến núi nhà, nghĩa là mục đồng cưỡi trâu đã về đến nhà rồi.

Ngưu dã không hề nhân dã nhàn.

Ngưu dã không là trâu cũng không, hề là trợ từ, nhân dã nhàn là người cũng nhàn, nghĩa là trâu cũng không người cũng rảnh. Trâu không còn thì người rảnh rang, không bận gì hết cho nên:

Hồng nhật tam can du tác mộng.

Hồng nhật là mặt trời hồng, tam can là ba sào, du tác mộng là vẫn còn ngủ say, nghĩa là mặt trời đỏ hồng đã lên ba sào rồi, chú mục đồng vẫn còn nằm ngủ ngáy pho pho.

Tiên thằng không đốn thảo đường gian.

Tiên thằng không đốn là dây roi không còn, thảo đường gian là giữa nhà cỏ, nghĩa là chú mục đồng không dùng dây roi nữa, chú đã quăng nó vào trong nhà cỏ.

Chú mục đồng đã cưỡi trâu về tới nhà rồi, chú không còn bận lòng nghĩ đến trâu để chăn giữ nữa, nên nói trâu đã không người cũng rảnh. Vì còn trâu là còn chăn giữ, nay trâu không còn chú được rảnh rang nhàn rỗi. Do nhàn rỗi nên sáng ngày, mặt trời lên ba sào rồi mà chú vẫn còn ngủ say. Khi ấy dụng cụ chăn trâu như roi dây không cần nữa, quăng hết vô nhà cỏ.

Người tu hết vọng tưởng, hoàn toàn lặng lẽ, tức là tâm đã trở lại chỗ ban sơ thanh tịnh sáng suốt thì không còn dụng công tu nữa, mà tuỳ thời nhậm vận.