Dẫn:

Từ tiếng được vào, chỗ thấy liền đúng. Cửa sáu căn rành rõ không sai, trong động dụng rành rành hiển lộ. Chất muối trong nước, sắc xanh trong keo. Vén chân mày lên chẳng phải vật khác.

Giảng:

Từ tiếng được vào, chỗ thấy liền đúng. Khi nghe tiếng, tâm không chạy theo tiếng khởi phân biệt hay dở; nhân khi nghe tiếng nhận ra mình có tánh nghe (phản văn văn tự tánh) đó là từ cửa Quan Âm vào. Ở nơi mắt có sẵn tánh thấy là thể chân thật; ở nơi mũi, ở nơi lưỡi… cũng có sẵn thể chân thật, nên nói:

Cửa sáu căn rành rõ không sai. Nơi mỗi người ai cũng có sáu cửa đó là mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý lúc nào tánh giác chân thật cũng hiện tiền, cho nên lúc nào cũng thấy cũng nghe… rành rõ  không bao giờ mất.

Trong động dụng rành rành hiển lộ. Tánh giác hiển hiện trong mọi động dụng của sáu căn nơi mỗi người không lúc nào thiếu vắng. Nhưng, vừa động dụng là có vọng thức xen lẫn, nên người loạn động, không nhận ra được. Đây dùng ví dụ:

Chất muối trong nước, ngay trong nước biển có muối mà ít người biết ít người tin, phải chờ đem nước lên ruộng, nước bốc hơi, muối đọng lại, thấy muối mới tin trong nước có muối. Cũng vậy, khi thấy sự vật chúng ta liền phân biệt cái này đẹp cái kia xấu, chúng ta chỉ biết có cái tâm phân biệt đẹp xấu, mà không biết tánh giác chân thật đang hiện diện ngay đó, cũng như muối lúc nào cũng có trong nước.

Sắc xanh trong keo, ví dụ màu xanh nấu với da súc vật thành a dao; trong đó, hai chất ấy có lẫn trong nhau, chúng ta không phân biệt được cái nào là màu xanh cái nào là a dao. Cũng giống khi căn tiếp xúc với trần, chúng ta không nhận ra tánh thấy, tánh nghe… là thể chân thật đang hiện diện, mà chỉ biết có nhãn thức hoặc nhĩ thức… phân biệt đẹp xấu hay dở. Ngay nơi sáu căn có sẵn thể tánh chân thật, nếu nhận được thể tánh chân thật đây gọi là Thấy trâu.

Vén lông mày lên chẳng phải vật khác. Vén lông mày lên thì “mắt sáng rỡ”. Thấy trâu là nhận được nơi mình có thể tánh chân thật, lúc nào cũng hiển lộ nơi sáu căn.

Tụng:

(Hoàng ly chi thượng nhất thanh thanh

Nhật noãn phong hoà ngạn liễu thanh

Chi thử cánh vô hồi tỵ xứ

Sâm sâm đầu giác họa nan thành.)

Hoàng anh cất tiếng hót trên cành

Nắng ấm gió hoà bờ liễu xanh

Chỉ thế, không nơi xoay trở lại

Đầu sừng rành rõ vẽ khôn thành.

Giảng:

Hoàng ly chi thượng nhất thanh thanh.

Hoàng ly là chim hoàng oanh, chi thượng là trên cành cây, nhất thanh thanh là từng tiếng một, nghĩa là trên cành cây chim hoàng oanh hót từng tiếng từng tiếng.

Nhật noãn phong hoà ngạn liễu thanh.

Nhật noãn là mặt trời ấm, phong hoà là gió mát, ngạn liễu thanh là bờ liễu xanh, nghĩa là trời ấm gió mát, trên bờ có hàng liễu xanh.

Chi thử cánh vô hồi tỵ xứ.

Chi thử là chỉ đây, cánh vô là lại không, hồi tỵ xứ là chỗ xoay lại tránh đi, nghĩa là chỉ đây, lại không có chỗ nào xoay lại được nữa.

Sâm sâm đầu giác họa nan thành.

Sâm sâm là rậm rạp, đầu giác là đầu sừng, họa nan thành là khó vẽ được, nghĩa là trâu hiện đầu sừng ra rồi mà vẽ không được.

Mỗi người chúng ta, ngay khi mắt thấy sắc, tai nghe tiếng, mũi ngửi mùi, lưỡi nếm vị, thân xúc chạm không khởi phân biệt đẹp xấu, hay dở… thấy chỉ thấy, nghe chỉ nghe… ngay khi đó tánh thấy tánh nghe… đang hiện hữu rõ ràng, biết mà không diễn tả được.

Mục 1, mục 2, mục 3 rất gần gũi với trình độ tiến tu của chúng ta hiện tại. Người tin mình có tánh giác là tới, người chưa tin còn ngờ là chưa tới.