Thiền Tông Việt Nam
Thanh Từ Toàn Tập 20 - Thiền Tông Trung Hoa 5
Tranh Đại Thừa 4 - Quày Đầu

Tranh vẽ trâu trắng khỏi cổ, nó đã quay đầu lại nên dây vàm có phần lỏng đi, mục đồng cột nó vào gốc cây nghỉ ngơi cho bớt mệt nhọc. Mấy chặng qua rồi chưa được nghỉ, tới chặng này chú mới được nghỉ một chút.

Đến đây tâm bắt đầu thuần nhu dần, người dụng công tu cũng bắt đầu bớt nhọc sức.

Tụng:

(Nhật cửu công thâm thủy chuyển đầu, 

Điên cuồng tâm lực tiệm điều nhu, 

Sơn đồng vị khẳng toàn tương hứa, 

Do bả mang thằng thả hệ lưu.) 

Ngày lắm, công sâu chịu quay đầu, 

Lực tâm cuồng loạn tạm điều nhu, 

Mục đồng chưa nhận là hoàn hảo, 

Nắm chặt dây vàm cột hẳn đây. 

Giảng: 

Nhật cửu công thâm thủy chuyển đầu. 

Nhật cửu là lâu ngày, công thâm là công dày, thủy chuyển đầu là mới quay đầu. Nghĩa là mục đồng ra sức chăn giữ đã lâu ngày trâu mới quay đầu.

Điên cuồng tâm lực tiệm điều nhu.

Điên cuồng tâm lực là tâm loạn sức ngang ngạnh, niệm điều nhu là dần dần điều hòa nhu nhuyến. Nghĩa là tâm điên loạn, sức cứng cỏi buổi đầu đã được điều phục mềm dần. 

Sơn đồng vị khẳng toàn tương hứa. 

Sơn đồng là bé chăn trâu, vị khẳng là chưa bằng lòng, toàn tương hứa là hoàn toàn bằng lòng nó. Nghĩa là mục đồng chưa hoàn toàn bằng lòng trâu. 

Do bả mang thằng thả hệ lưu. 

Do bả là vẫn cầm nắm, mang thằng là dây gai, thả hệ lưu là buộc giữ lại. Nghĩa là vẫn nắm dây gai buộc lại để giữ nó. 

Đã lâu ngày mục đồng ra sức chăn giữ, nhờ đây trâu mới chịu quay đầu. Tâm điên cuồng, sức ngang ngạnh của nó bây giờ đã được thuần hòa dần dần. Tuy vậy, mục đồng vẫn chưa nhận là hoàn hảo, chú vẫn còn cột dây mũi để chăn giữ chưa thả nó đi tự do. 

Nhờ công phu tu tập lâu ngày nên tâm thuần nhu dần, không phải nhọc nhằn kìm giữ hay quở nạt như trước, chỉ cần tỉnh giác nhìn thấy vọng niệm là vọng niệm tự lặng mất. Đó là do công phu tu đã sâu nên sức cuồng loạn của tâm tạm dừng. Song vọng niệm còn dấy khởi, nên vẫn phải thường xuyên tỉnh giác canh chừng không lơi lỏng. Tu tới đây bớt nhọc nhằn, dụng công tu tập được nhẹ nhàng dần.

Mục 4 tuy chưa được nửa đường đã thấy hơi khỏe rồi. Mục 1, 2, 3 còn cực khổ nhọc nhằn chăn giữ. Tới mục 4 thì bớt nhọc, tuy nhiên vẫn còn phải cột dây, nghỉ chút chút. Ai tu tới mục này lâu lâu xin về nhà tôi cho, vì trâu đã cột nó không đi ăn lúa mạ, rảnh tay giây lát. Mấy mục trước thì không rảnh chút nào hết. Chưa rảnh, cho đi chơi sao được. Khi trâu còn đang ngang ngạnh chạy ngược chạy xuôi, mà người chăn muốn đi chơi không hợp lý chút nào hết. Khi biết rõ mình tu chưa tới đây thì khoan xin đi chơi. Ai tu tới đây thì một năm chỉ được đi một lần, chứ không được đi nhiều. Tu tới những mục sau mới khả dĩ cho đi tự do.

Mục Lục
Danh sách chương: