Không tịch vô tung,
Phật Phật tùng lai vô khả tích,
Huyền vi hữu diệu,
nhân nhân đương xứ hữu hiện tiền.
Rỗng lặng chân không,
chư Phật xưa nay không thể thấy,
Sâu mầu diệu hữu,
người người trước mắt thảy hiện tiền.
Một viên đá nhỏ lăn lóc bên vỉa hè không ai ngó ngàng tới. Tình cờ có ông thợ ngọc ngang qua, cho biết đây là thiên thạch thì chủ nhà vội vàng mang vào cất giấu cẩn thận. Viên đá vốn dĩ chỉ là viên đá, nó không tự nói quý hay tiện, quý tiện là tại quan niệm con người. Cũng chính từ chỗ sanh tâm phân biệt này nên dính mắc, chấp trước, gây nên nhiều phiền toái.
Ngày Tết được lì xì, cháu bé không biết tiền là gì nên mang bỏ vào thùng rác. Anh chị tiếc hùi hụi đi tìm toát cả mồ hôi. Bố mẹ giàu có bận lo cho công ty nên không quan tâm đến. Tiền là giấy bạc của đời in ra, nó chỉ là nó, không thêm không bớt, nhưng sanh ra lắm chuyện là bởi tâm phân biệt của chúng ta.
Cảnh duyên muôn đời cũng chỉ là cảnh duyên, bản thân nó không hề nói là thật hay giả. Phàm mê chấp cho là thật, nên khổ. Người biết rõ sự thật nên thấy các pháp là huyễn để tu hành. Do đây có giả và thật.
Cái ly thủy tinh khi để không thì chỉ là cái ly, chính nó chưa xác định để làm gì cả; đây là thể không các pháp, ban đầu chưa định hình gì. Nhưng khi dùng để uống nước thì có tên là ly uống nước; dùng để cắm hoa thì đó là lọ hoa... tức ứng theo duyên mà có vô vàn hiện dụng.
Tất cả nghĩa lý trên nằm trong diệu nghĩa Bát Nhã. Nhưng nếu chỉ nhận và thấy biết như thế thì các khổ hãy còn, chưa có lợi ích thiết thực, chưa thấu tột lời Phật dạy.
Không nói giả hay thật, không bàn quý hoặc tiện, cũng không nhằm trên vạn vật để tìm hiểu về thể và dụng, hay nhằm bên ngoài để hiểu biết sắc và không; mà hãy chín chắn nhận lại nơi mình. Cụ thể, không can thiệp trên tất cả, cũng chẳng phải lìa tất cả, và không tác ý để mặc kệ; khéo bặt dứt tất cả tướng, không mê, ngay đó Tánh thể Bát-nhã hiện tiền; năm uẩn và tất cả các pháp trở nên lặng trong; diệu lực này cho hành giả tự tại tiêu sái, liền đó vượt qua hết thảy khổ ách.
Khéo dụng công, có được cái nhìn như thế, sẽ sáng ra diệu chỉ Bát Nhã mà đức Phật muốn khai thị, chỉ bày.
Thấy ra rõ ràng, nắm vững diệu lý trên, sẽ dễ dàng bước vào chân trời Bát Nhã.
