Thiền Tông Việt Nam
Tâm Yếu Nhà Thiền - Ni Sư Hạnh Chiếu
Chỉ Tâm Yếu Cho Người Tu Thiền

Theo sử thiền sư Trung Hoa, dòng Lâm Tế chia làm hai nhánh Dương Kỳ và Hoàng Long. Dưới ngài Hoàng Long và Dương Kỳ có nhiều đệ tử nổi tiếng. Vào cuối đời Đường sang đời Tống, cả hai chi nhánh đều rất thịnh hành.

Dưới ngài Dương Kỳ có Bạch Vân Thủ Đoan. Dưới Thủ Đoan có Pháp Nhãn ở Ngũ Tổ còn gọi là Ngũ Tổ Diễn. Dưới Ngũ Tổ Diễn có ba vị: Phật Giám, Phật Quả và Phật Nhãn. Như vậy ngài Phật Nhãn thuộc phái Lâm Tế, chi nhánh Dương Kỳ. Ba vị Phật này rất đặc biệt, có ảnh hưởng sâu đậm đến thiền tông đời Tống.

Hòa thượng Trúc Lâm nói: Thiền sư Phật Nhãn muốn chỉ thẳng tâm yếu cho người tu thiền. Hành giả nhận được bản tâm, thấy được bản tánh mới gọi là người vào cửa, có thể tiến trên con đường tu hành, không còn nghi ngờ gì cả. Người tu thiền nếu không ngộ bản tâm, không thấy bản tánh thì đường tu còn xa, chưa được vào cửa. Do đó bất cứ người tu thiền nào cũng phải nhận được tâm yếu của chính mình. Đây là điều kiện then chốt để vào cửa thiền, cũng là điều tối thượng ngài Phật Nhãn mong mỏi nơi chúng ta.

Thiền sử kể lại có những thiền tăng tham vấn nhiều thiền sư, trải qua nhiều thiền hội vẫn không ngộ. Bỗng dưng hôm nào đó qua cầu trợt té, ngộ. Thấy hoa đào nở, ngộ. Sẩy chân vô nồi nước sôi, ngộ... Hoặc nhân nghe Sư phụ đáp câu hỏi của người khác, ngộ. Càng không tác ý càng trực ngộ. Ngộ thiền là vậy! Nhưng trước đó nhất định phải có công phu, nếu không có công phu khó mong được như thế. 

Chỉ tâm yếu cho người tu thiền được học trong ba tháng an cư, hy vọng chúng ta sẽ tiến bộ và có niềm vui trong công phu. Một khi tu có niềm vui thì trước hết, đó là phần thưởng của tự thân, sau ảnh hưởng tốt đẹp đến mọi người. Huynh đệ cùng chia sẻ niềm vui ấy vào đời sống tu tập, thật là có ý nghĩa. Ta vui thì sẽ không làm khổ ai. Một người bớt làm khổ kẻ khác thì thế gian yên bình thêm một chút. Một chúng sanh sắp thành Phật thì cung ma sẽ rúng động vì mất đi một quyến thuộc, một tay quậy phá.

Hơn thế nữa, đức Phật ra đời tuyên dương chánh pháp hóa độ chúng sanh, phá tan lưới ma. Nói một chúng sanh chuyển mình thì ngàn thánh đồng tụ hội, tức là trăm ngàn vọng tưởng đồng lặng về đất thanh tịnh, ánh sáng trí tuệ chiếu soi thì vô minh tăm tối rút lui.

Mục Lục